Derya Deniz İstanbul : Karaköy Unkapanı

Derya Deniz İstanbul projesini 4 sene önce planlamış olmama rağmen hayata geçirememiştim. Kışın ortasında Şubat’ın başında güneşli bir hafta sonunda güzel havanın verdiği enerji ile denizlere açılmaya kadar verdim. Ama kıyıdan kıyıdan. Projenin ilk etabı olarak Karaköy Köprüsü ile Galata Köprüsü arasındaki Haliç’in iki yakasını seçtim.

Bir gün denize de yelken açarım belki ama şimdilik kıyıdan seyrederek yürümek istiyorum. Yürümek bir eylemden öte bir hayat biçimi benim için. Yürümek eski seyyahlar gibi. İstanbul yürümesi en keyifli şehirdir kanımca. Yoğun trafiğe rağmen ve mahşeri kalabalığa rağmen hem de.

Her zaman yaptığım gibi Üsküdar’dan vapurla Eminönü’ne geçip kalabalığın arasına karışıyorum.

Galata Köprüsü, Kulesi ve Balıkçıları

Galata Köprüsü’den yürüyüşüme başlarken Galata Kulesi’ne selam veriyorum. Tüm gün gözlerini üzerimde hissediyorum yaşlı kulenin. Zaten o bir gözcü. Bin yıllar boyunca gözlemiş şehri, denizi ve insanları. Cenevizliler 538 yılında Galata Surlarının gözlem kulesi olarak inşa etmişler. Surlar ortadan kalkınca kalmış tek başına. Kule şiirlere konu olmuş. Üzerinde sayfalarda yazılır. Biz yolumuza devam edelim.

Köprünün üstünde yaz kış her saat elinde oltaları balıkçılar vardır. Galata Köprüsünü balıkçısız görmediğim gibi hayal de edemiyorum.

Karaköy Balıkçılar Çarşısı

Eminönü’nün balık-ekmekçilerini en son anlatacağım. Köprünün diğer yakasında da balıkçı tezgahları vardır ama bunlar hem çiğ satarlar hem pişirip satarlar. Bazen de köprüde tutulanları satarlar. Satar da satarlar.

Balıkçıların önünde Karaköy’den kalkan Üsküdar Kadıköy motor iskelesi var. Oradan itibaren yeni yürüyüş yolu yapılıyor. Şimdilik kapalı ama açıldığında Unkapanı Köprüsü’ne kadar deniz kıyısında yürünebilir.

Karaköy Perşembe Pazarı

İstanbul’un her sokağı caddesi çarşı pazardır. Ancak tarihi bölgelerde sokaklar sattıkları ürünlere göre ayrışırlar. Galata’nın bu bölgesinde inşaat ve hırdavat malzemeleri üzerinde uzmanlaşmış esnaflar vardır. Pazarın sadece denize bakan kısmını geziyorum. Grafiticiler akşamları pazarı ele geçiriyor sanki. Her yerde duvar resimleri var.

90’lı yıllarda buradaki esnafı Okmeydanı’nda büyük bir hana taşımak istemişler. Ama hem esnaf hem halk itibar etmemiş. Hatta taşıdıkları yerin ismi bile Perşembe Pazarı’nın kısaltması Per-Pa konulmuş. Daha sonra orası kendi başına bir çarşı olmuş. Taşıma projesi de rafa kalkmış.

Maktul İbrahim Paşa Camii

Karököy Perşembe Pazarın içinde bir cami var. İki katlı ahşap bir cami. Denizden de net göründüğü gibi, cami içinden de deniz çok güzel görünüyor. Maktul İbrahim Paşa Camii. Yani meşhur veziriazam Pargalı’nın yaptırdığı cami. Pargalı, bilindiği üzere makbul iken maktul olmuş. Caminin ismi de ona göre değiştirilmiş. Ancak sonradan yangında yıkılmış. II.Mahmut döneminde tekrar inşa edilmiş.

Kethüda Yahya Ağa Meydan Çeşmesi

Kethüda Yahya Ağa Meydan Çeşmesi, Karaköy Perşembe Pazarı’nın ortalarında deniz kıyısında vahim durumda olan bir çeşmedir. Haliç’in yumuşak zemininden dolayı denize doğru 1,5 mt kadar batmış. Karaköy’deki sahil yolu çalışmasında dolayı de çevresi de kapatılmış. Kurtarılmayı beklerken kitabesi de 1972’de çalınmış.

Türkiye’de ismini bilemdiğiniz bir eser var ise KültürEnvanteri.com‘da bakabilirsiniz.

Galata Surları ve Azap Kapı

Galata, İstanbul’dan bağımsız bir şehir olduğu için kendi korumasına sahipmiş. Ticaretle uğraşan Cenevizler kalın bir duvarla tüm Galatayı çevirmişler. Fetihten sonra Sultan Mehmet bu surların büyük bir kısmını özellikle yıkmış.

1800’lü yıllara gelindiğinde Galata’da yeni bir imar faaliyeti başlar. Avrupai apartmanlar ve yollar inşa edilmeye başlanır. Bunun önündeki en büyük engel ise mezarlıklar ve geriye kalan surlardır. O dönem belediye meclisin aldığı karar ile tüm surlar yıkılır. Hem engel kalkmış olur hem de büyük bir alan açılmıştır.

İşte bu surlardan geriye sadece Azap Kapı kalır. Galata’nın tersaneye bakan tarafında Metro Köprüsü’nün ayağının altında bir parça sur kalıntısı kalmıştır. Bir de yolun karşısında küçük bir kapı yani Azap Kapısı olan sur parçası vardır.

Azapkapı Sokullu Mehmet Paşa Camii

Derya Deniz İstanbul projesinin bu etabında en çok bu camiyi merak ediyordum. Yıllardır restorasyonda olduğundan dolayı kapalıydı. Yakın bir zamanda tekrar ibadete açıldığı için görmek istiyordum.

Mimar Sinan, Sokulla Mehmet Paşa adına iki cami yapar. Bir tanesi Kadırga’dadır. Diğeri de Azapkapı’da. Bulundukları semte göre ayırt edilir bu camiler.

Azapkapı Sokullu Mehmet Paşa Camii, Edirne Selimiye’nin yapımından hemen sonra inşa edildiği için ondan büyük izler taşır. Selimiye’nin küçük bir modeli olarak bilinir. Sadece minaresi diğer tüm camiler farklılık gösterir. Burada da Mimar Sinan’ın her eserinde farklı bir tarz denemesinin bir örneği vardır. Minareyi ana binadan tamamen ayrı inşa etmiştir. Minareye küçük bir köprü ile geçilebilmektedir.

Azapkapı Sokullu Mehmet Paşa Camii , yapıldıktan sonra bir çok yangınlarda hasar görmüş. En son balkan savaşı dönemimde tamamen kullanılmaz hale gelmiş. Bu dönemde caminin mavi çinileri tamamen çalınmış. Bu yüzden cami düz mermerden yapılmış gibi sade görünmektedir.

Haliç’in yumuşak zemini çakılan kazıklarla güçlendirilmiş. Bu yüzden sağlam kalabilmiştir. Ayrıca bir mahzen yapılmıştır. Bunun üstüne iki katlı bir yapısı vardır. İkinci kata çok ince bir merdivenle çıkılmaktadır

Üst kattaki kemerler oldukça ilginç. Bu haliyle yine Mimar Sinan eseri Eğri Kemer‘i andırmaktadır.

Azapkapı Saliha Sultan Çeşmesi

İstanbul’daki en güzel meydan çeşmelerinde bir tanesi olsa da artık meydanda değildir. Unkapanı Köprüsü yapıldıktan sonra zemin seviyesinde altında kalmış ve maalesef tinercilerin işgali altındadır.

Lale Devrinde sonra I.Mahmud’un annesi Saliha Sultan tarafında yaptırılmıştır. Sokullu Camii’ne ilave olarak sıbyan mektebi ve hamamla birlikte bu çeşme yaptırılmış ve bir külliye meydana getirilmiş. Ancak mektep ve hamam günümüze gelememiştir.

Bir kaç sene önce restorasyonu yapıldığında tertemiz olmuştu. Şimdi tinerci evsizlerin yaktıkları ateş sonucu mermerleri yine kapkara olmuş.

Haliç Metro Köprüsü

Haliç Metro Köprüsü, yapıldığında büyük tartışmalara sebep olmuştu. Başta Süleymaniye Camii olmak üzere Haliç’in siluetini bozduğu iddaa edilse de artık gözümüz ona da alıştı. Derya Deniz İstanbul yürüyüşümde Unkapanı Köprüsü’nden geçmeyi tercih etme sebebim ise metro köprüsünün fotoğrafını çekmekti.

Süleyman Subaşı Camii

Unkapanı Köprüsü’nden Süleymaniye’ye baktığımda tek minareli bir cami gözüme çarpıyor. Bu iki caminin mimarının aynı olması da ilginç değil mi. Süleyman Subaşı Camii Mimar Sinan’ın kayıp yetimi. 1800 yıllarda yıkılıyor. Tanzimat dönemü üslubu ile yeni inşa edilir. Ancak 1940 yılında Unkapanı Köprüsünün yapımı sırasında yıkılır. Unkapanı Caddesi’nin genişletme sırasında Henri Prost’un tarih kıyımının kurbanlarında biri de bu cami maalesef.

Yol çalışmasına bir zararı olmamasına rağmen yıkılan caminin arsası yıllarca boş olarak kalmış. 2011 gelindiğinde Metro Köprüsü inşaatı sırasında caminin varlığı tekrar hatırlanır. İstanbul Büyükşehir Belediyesi harekete geçerek yıkılan son hali ile tekrar inşa çalışmalarını başlatır. İnşaatı tamamlanan caminin tekrar hizmete girer.

Üç Mihraplı Camii

İstanbul sürprizlerle dolu bir şehir. Her sokağında bir hikaye var. Metro Köprüsü’nün tam karşısındaki Üç Mihraplı Cami de onlardan. Fatih devrinde yapılan camiye ek yaptırılmak istenir. Arsanın sahibi bir bayan kendi adına bir mihrap koyma şartı ile kabul eder. Daha sonra yeni bir ek bina ihtiyacı olur. Böylece yeni bir mihrap daha eklenir. Cuma ve Bayram namazları orta mihrapta kılınmaktadır.

Ahi Çelebi Camii

Evliya Çelebi pirimizdir malum. Ahi Çelebi Camii’nin de ilgisi de sadece isim benzerliği değil hikayesinde. Meşhur “Seyahat Ya Resullah” duasını bu camide söylemiştir.

Ahi Çelebi Camii ile ilgili yazımızda daha detaylı okuyabilirsiniz. Caminin yanındaki sıbyan mektebi de restorasyona alınmış. Bu güzel bir haber.

Bekri Mustafa Türbesi

Ahi Çelebi Camii yanındaki otoparkın içinde bir garip türbe var. 4.Murad döneminde içkiye düşkünlüğü ile bilinen Bekri Mustafa’nın türbesi. Nasıl yani dediğinizi duyar gibiyim. Bu ülkede herkese göre bir türbe bulunur.

Eminönü-Kasımpaşa Motor İskelesi

Eminönün’den Üsküdar ve Kadıköy’e giden motorların haricinde bir de gezi motorları vardır. Sıra sıra dizilen motorlar fotoğraf için güzel kadraj verirler. Bunların arasında küçük bir motor dikkatimi çeker. Önce balık-ekmek teknesi zannediyorum ama yolcuları farkediyorum. Sonra Kasımpaşa kalkıyor diyince kaptan ilk defa bu hattın olduğunu anlıyorum.

Balık-Ekmek

Derya Deniz İstanbul yürüşümün ilk etabını bitirmek üzereyken acıktığımı hissediyorum. Eminönü’nden balık ekmek yemeden dönülmez elbette. Yanında da turşu.